جراحی انحراف بینی‌ (سپتوپلاستی)

سپتوپلاستی (Septoplasty) یک روش جراحی برای اصلاح انحراف دیوارۀ‌ بینی (سپتوم) است. انحراف سپتوم به دلیل جابجایی استخوان و غضروفی است که سوراخ‌های بینی را از یکدیگر جدا می‌کند. حین سپتوپلاستی، دیوارۀ بینی جابجا می‌شود. برای این کار ممکن است نیاز باشد که جراح بخش‌هایی از دیوارۀ بینی را بردارد.
هنگام برنامه‌ریزی برای سپتوپلاستی، جراح علائمی همچون مشکلات تنفسی، ساختار فیزیکی و ویژگی‌های بینی را در نظر می‌گیرد.

چه زمانی نیاز به انجام سپتوپلاستی است؟

جراحی سپتوپلاستی می‌تواند به دلایل مختلفی همچون رفع انسداد راه‌های هوایی بینی و بهبود مشکلات تنفسی و به عنوان بخشی از جراحی برای وقفه تنفس در خواب انجام شود.
در حالت ایده‌آل، دیوارۀ بینی در خط مرکزی بینی قرار گرفته است تا جریان هوا در هر دو طرف آن یکسان باشد. با این وجود ممکن است در برخی افراد دیوارۀ بینی به یک سمت انحراف داشته باشد. یک دیوارۀ منحرف می‌تواند باعث ایجاد مشکلات تنفسی و گاهی بروز نشانه‌های دیگری همچون خون دماغ شود. اگر فردی تجربۀ علائمی مانند انسداد راه هوایی بینی را داشته باشد که به طور قابل توجهی بر کیفیت زندگی اثرگذار است می‌تواند جراحی اصلاح انحراف دیوارۀ بینی را در نظر گیرد.
در این جراحی، غضروف و بخشی از استخوان سپتوم که تغییر شکل یافته است قابل جدا شدن هستند و به این ترتیب سپتوپلاستی می‌تواند منجر به باز شدن راه‌های هوایی بینی شود.

مشکلات احتمالی

سپتوپلاستی مانند هر عمل جراحی دیگری ممکن است عوارضی مانند درد و تورم بینی، خونریزی پس از عمل و وجود بخشی از علائم انسدادی بینی را به دنبال داشته باشد.

قبل از عمل

پیش از تنظیم زمان عمل باید در جلسه‌ای با پزشک خود در مورد مزایا و معایب جراحی صحبت کنید. در چنین جسله‌ای موارد زیر مطرح خواهد شد:

سابقه پزشکی
پزشک سؤالاتی در مورد مشکلاتی که داشته‌اید یا دارید و یا داروهایی که مصرف می‌کنید از شما خواهد پرسید.
آزمایش فیزیکی
پیش از عمل، پزشک یک تست فیزیکی کامل شامل هر نوع آزمایش مرتبط با جراحی را برای شما تجویز می‌کند. همچنین پزشک پوست و بخش‌های داخلی و خارجی بینی شما را بررسی می‌کند.
در جلسه مشاوره پیش از عمل
جراح راه‌های هوایی بینی را بررسی کرده و ارزیابی می‌کند که چطور هوا از هر یک از سوراخ‌های بینی عبور می‌کند. با این کار، جراح به طور دقیق تعیین می‌کند که چطور می‌تواند وضعیت را حین عمل کنترل نماید.

پیش از سپتوپلاستی ممکن است نیاز باشد که:

از مصرف داروهای خاص خودداری کنید
باید به مدت دو هفته پیش و پس از عمل سپتوپلاستی از مصرف داروهایی که حاوی آسپرین یا ایبوپروفن هستند، خودداری کنید. این داروها احتمال خونریزی را افزایش می‌دهند. در این دوران تنها با موافقت یا تجویز پزشک، دارو مصرف کنید.
سیگار نکشید
اگر سیگاری هستید باید مدتی سیگار نکشید، چرا که این کار فرآیند بهبود پس از عمل را کُند می‌کند.

حین عمل

در سپتوپلاستی بسته به میزان پیچیدگی جراحی و ترجیحات جراح، نیاز به بیهوشی موضعی یا عمومی است.

بیهوشی موضعی
این نوع بیهوشی معمولاً در عمل‌های سرپایی انجام شده و محدود به نواحی خاصی از بدن می‌شود. در این حالت پزشک علاوه بر تزریق داروی بی‌حسی به بافت بینی، از طریق وریدی به فرد داروی آرام‌بخش تزریق می‌کند.
بیهوشی عمومی
در این حالت داروی بیهوشی از طریق استنشاق یا تزریق درون وریدی به بیمار داده می‌شود. بیهوشی عمومی بر کل بدن اثر گذاشته و باعث عدم هوشیاری موقت می‌گردد.
حین عمل، جراح در یک سمت دیوارۀ بینی و به صورت داخلی یک برش ایجاد می‌کند. سپس با برداشتن غشای مخاطی روی غضروف بینی، غضروفی که مشکل ایجاد کرده و در برخی شرایط، بخش کوچکی از استخوان را جدا می‌کند. پس از اینکه جراح تغییراتی که لازم بود را در غضروف و استخوان بینی ایجاد کرد، غشای مخاطی را به سر جای خود برمی‌گرداند. پس از اصلاح دیوارۀ بینی، برش‌های ایجاد شده با نخ قابل جذب بسته می‌شود. برای حمایت از سپتوم ممکن است ‌از اسپیلنت‌های سیلیکون نرم (Soft Silicone Splints) درون سوراخ‌های بینی استفاده شود. همچنین برای جلوگیری از خونریزی بعد از عمل، پزشک ممکن است در بینی بیمار از پانسمان‌ استفاده کند.

Septoplasty-1

Septoplasty-2

Septoplasty-3

بعد از عمل

به منظور کاهش احتمال خونریزی و تورم ممکن است پزشک از شما بخواهد که تا چند هفته پس از عمل موارد زیر را رعایت کنید:

  • از انجام فعالیت‌های شدید همچون ایروبیک و آهسته دویدن خودداری کنید.

  • فین نکنید.

  • هنگام خوابیدن سر را بالا نگه دارید.

نتایج

اگر چه نتایج جراحی سپتوپلاستی دائمی هستند اما ممکن است غضروف و بافت به تدریج جابجا شوند و یا در طول زمان تغییر شکل دهند. با توجه به کُند بودن فرآیند بهبود ممکن است نتایج نهایی تا یک سال پس از جراحی کاملاً مشهود نباشد.
در اکثر افراد، سپتوپلاستی مشکلاتی همچون انسداد بینی ناشی از انحراف سپتوم را بهبود می‌بخشد. میزان بهبودی ممکن است برای هر فردی متفاوت باشد.
در برخی افراد همچنان پس از انجام عمل، نشانه‌ها و علائم ادامه می‌یابند. در این موارد فرد می‌تواند برای بازسازی بینی و سپتوم خود تحت یک عمل سپتوپلاستی دیگر قرار گیرد.